भावी प्रधानमन्त्रीज्यूलाई खुल्ला पत्र

बिचार

गृहपृष्ठ
बिचार
भावी प्रधानमन्त्रीज्यूलाई खुल्ला पत्र

भावी प्रधानमन्त्रीज्यूलाई खुल्ला पत्र

बिहीबार, चैत १२, २०८२ दिनेश सिग्देल

प्रिय बालेन्द्र शाहज्यू,
भोलि मिति २०८२ चैत्र १३ गते, जब तपाईँले मुलुकको कार्यकारी प्रमुखको शपथ लिँदै हुनुहुन्छ, ३ करोड नेपालीको आँखामा एउटा फरक चमक छ । यो चमक कुनै उत्सवको होइन, यो त पुराना दलहरूको 'मिच्याट' र अस्तव्यस्त प्रणालीबाट थाकेका जनताले फेरेको राहतको लामो फेर हो । तपाईँको इन्जिनियरिङ दिमागले अब देशको भत्किएको थिति 'डिजाइन' गर्नुपर्नेछ ।सपथ ग्रहणपछिको तपाईँको कार्यकालका लागि केही कार्यसूचीहरू यहाँ प्रस्तुत गर्ने जमर्को गरेको छु ।

१. शिक्षामा सुधार :
शिक्षा क्षेत्रमा सरकारी र निजी (संस्थागत) विद्यालयबीचको खाडल पुर्नु तपाईँको पहिलो प्राथमिकता हुनुपर्छ ।
निजी क्षेत्रको सम्मान: देशको साक्षरता दर बढाउन र गुणस्तरीय जनशक्ति उत्पादनमा निजी विद्यालयहरूको ठूलो लगानी र योगदान छ । उनीहरूलाई 'शत्रु' होइन, 'गुणस्तरको मानक' मानेर राज्यले संरक्षण र नियमन दुवै गर्नुपर्छ ।
सरकारीको रूपान्तरण: निजी विद्यालयको सफलताबाट पाठ सिक्दै सरकारी विद्यालयको व्यवस्थापन चुस्त बनाउनुहोस् । जबसम्म सरकारी विद्यालयमा निजी सरहको सुविधा र नतिजा पुग्दैन, तबसम्म 'शिक्षामा समानता' केवल नारामा सीमित हुनेछ ।
२. सुकुम्बासी समस्याको व्यवस्थापन:
सुकुम्बासी समस्या भोट माग्ने भण्डार मात्र बन्यो । अब यसलाई वैज्ञानिक निकास दिनुहोस् ।

तथ्याङ्क र वर्गीकरण: वास्तविक भूमिहीन र हुकुम्बासी (जग्गा भएर पनि अतिक्रमण गर्ने) छुट्याउनुहोस् ।

सामूहिक आवास:
नदी किनारका बस्ती हटाउँदा उनीहरूलाई सडकमा फाल्ने होइन, सस्तो र व्यवस्थित 'अपार्टमेन्ट' वा 'सामूहिक आवास' को मोडेलमा सार्नुहोस् । सहरको सौन्दर्य र नागरिकको बस्ने अधिकार दुवैलाई सन्तुलनमा राख्नुहोस् ।

३. स्वास्थ्य र आधारभूत आवश्यकता
बिरामी हुँदा अस्पतालको बेड नपाएर वा पैसा नभएर कोही पनि मर्नु नपरोस् ।

वडा तहमा स्वास्थ्य: गाउँ-गाउँका स्वास्थ्य चौकीलाई 'मिनी अस्पताल' मा बदल्नुहोस् ।

खानेपानी र ढल: काठमाडौँको मेलम्ची जस्तै देशभरका सहरमा स्वच्छ खानेपानी र व्यवस्थित ढल निकासको 'मास्टर प्लान' लागू गर्नुहोस् ।

४. खुला अर्थतन्त्र र निजी लगानी:

देश 'रेमिट्यान्स' को बैसाखीमा कतिञ्जेल चल्ने ? अब उत्पादन र रोजगारी स्वदेशमै हुनुपर्छ ।

लगानीको सुरक्षा: निजी क्षेत्रका उद्योगीहरूलाई चन्दा र अनावश्यक झन्झटबाट मुक्त राख्नुहोस् । खुला अर्थतन्त्रको विकास गरी 'स्टार्ट-अप' गर्ने युवाहरूलाई राज्यले नै ग्यारेन्टी बसेर ऋण दिने वातावरण बनाउनुहोस् ।

बजारको पहुँच: किसानको उत्पादन र उद्यमीको सामानले सिधै बजार पाउने गरी विचौलियातन्त्रको अन्त्य गर्नुहोस् ।

५. पञ्चशीलता र छिमेकी सम्बन्ध:

तपाईँको राष्ट्रवाद 'खोक्रो' हुनु हुँदैन । पञ्चशीलताका आधारमा छिमेकी राष्ट्र भारत र चीनसँगको सम्बन्धलाई 'विन-विन' (Win-Win) को स्थितिमा पुर्‍याउनुहोस् । नेपाललाई दक्षिण एसियाको आर्थिक पुल बनाउनेतर्फ कदम चाल्नुहोस् ।

६. वन र ऊर्जा नीतिबीचको तालमेल (कानुनी झन्झटको अन्त्य)

नेपालको वन ऐन र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐनमा भएका केही प्रावधानहरू विकासमैत्री छैनन् । अरबौँ मूल्यका ढलेका वा पुराना रुखहरू (Dead-dying trees) कुहिएर गइरहेका छन्, तर कानुनी जटिलताका कारण तिनलाई व्यवस्थापन गर्न सकिएको छैन ।
सुझाव: "ढलापडा रुख" र वन पैदावारको समुचित उपयोग गरी देशको आन्तरिक काठको माग पूरा गर्न र ऊर्जाको स्रोतका रूपमा प्रयोग गर्न प्रक्रियागत सरलीकरण गरिनुपर्छ ।

७. सहरी विस्तार र आरक्षको सीमा निर्धारण

ठूला सहरहरू नजिकै निकुञ्ज वा आरक्ष हुँदा सहरको प्राकृतिक विस्तार र पूर्वाधार विकासमा अवरोध पुगेको छ ।
सुझाव: निकुञ्जको "मध्यवर्ती क्षेत्र" (Buffer Zone) र सहरी सिमानाको वैज्ञानिक पुनरावलोकन गरियोस् । सहरको बढ्दो जनघनत्वलाई मध्यनजर गर्दै वातावरणीय सन्तुलन नबिगारीकन पूर्वाधार विस्तार गर्न सकिने गरी लचिलो नीति अवलम्बन गरिनुपर्छ ।

८. ऊर्जा शक्तिको सदुपयोग:

जङ्गलमा खेर गइरहेको जैविक सामग्री (Biomass) लाई ऊर्जामा परिणत गर्ने प्रविधिमा लगानी बढाउनुपर्छ ।
सुझाव: वनभित्र त्यसै सडेर जाने सामग्रीलाई 'ब्रिकेट' वा 'पेलेट' बनाउने उद्योगहरू स्थापना गरी एकातिर ऊर्जा संकट समाधान गर्ने र अर्कोतिर रोजगारी सिर्जना गर्ने योजना समावेश गरिनुपर्छ ।

९. "ग्रिन डेभलपमेन्ट" र इको-टुरिजमको मोडेल:
संरक्षण भनेको विकासलाई ठप्प पार्नु होइन ।
सुझाव: निकुञ्ज नजिकका सहरहरूलाई "इको-सिटी" का रूपमा विकास गर्दै वनलाई अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड बनाउने खालका कानुनहरू निर्माण गर्न संघीय सरकारसँग समन्वय गरिनुपर्छ ।

मुख्य कुरा: "नेपालको धन, हरियो वन" भन्ने नारालाई केवल नारामा मात्र सीमित नराखी, यसलाई आधुनिक ऊर्जा र सहरी विकासको आधार बनाउन विद्यमान बाझिएका कानुनहरू खारेज वा परिमार्जन गर्न आवश्यक छ ।

अन्त्यमा,

प्रिय बालेन्द्र ज्यू,
तपाईँको अगाडि चुनौतीका पहाड छन्, तर तपाईँसँग जनताको अभूतपूर्व भरोसा छ । तपाईँको 'भिजन' र 'एक्सन' बीचको दुरी जति कम हुन्छ, देश उति छिटो समृद्ध हुन्छ ।
इतिहासले तपाईँलाई सफल प्रधानमन्त्रीका रूपमा लेख्न पाओस् । तपाईँको सफल कार्यकालको हार्दिक शुभकामना !
भवदीय,

दिनेश सिग्देल
कोहलपुर-१०, बाँके ।

प्रकाशित मिति: बिहीबार, चैत १२, २०८२ १४:०६

प्रतिक्रिया दिनुहोस्